RANCHO

Puno ng pananabik pero parang may super typhoon sa dibdib, sa unang araw ng pagiging teacher.  Sa pagbaba ko ng jeep, bumungad sa akin ang naghuhumindig na arkong bato.

                     WELCOME TO STO. NIŇO TOWN PROPER 

Nagtanong ako sa isang ale.  Itinuro sa akin ang direksyon papunta sa papasukan kong pamantasan.  Dalawang kanto lang daw mula sa kinatatayuan namin makikita ko na agad at katabi ‘yon ng community hospital.

Sinunod ko ang sabi n’ung ale.  Dalawang kanto ang nilagpasan ko at nasa tapat na nga ako ng isang maliit na ospital.

Naghanap ako ng gate.  Wala.  Naghanap ako ng bakod na maaaring palatandaan ng isang pamantasan.  Wala rin.  Napansin kong walang bakod at gate maging ang ospital.  Hindi yata uso sa kanila.  Binaybay ko ang gilid ng ospital.  Nakakita ako ng ilang estudyante.  Nagtanong ako.  Itinuro nila ang pinapasukang pamantasan na nasa gawing kanan ko pala.

Nagbanggaan ang kilay ko sa pagtataka.  Hindi ganito ang inaasahan ko. Tanging isang mahabang hilera ng silid na gawa sa plywood.  Bahagyang nalililiman ng dalawang puno ng narra.  Walang bintana.  Pintuan at maliit na siwang sa itaas at ibaba ng dingding ang tanging daluyan ng hangin.  Sa bilang ko, may labing-limang pintuan. May nakalagay na letrang “R” at numero sa bawat pinto.  Lumapit ako sa R7.

“’Yan po ang rancho.  Tawag sa room namin.”  Nakangiting sabi ng nasa likod kong estudyante na pinagtanungan ko.

Natanaw ko ang loob ng room.  Sabog ang boses ng nagsasalitang propesor. Dinig ko rin ang nagle-lecture sa mga kadikit na room.  May isang stand fan sa harapan pero kanya-kanyang paypay ang mga estudyante.  Wala kasing kisame.  Dama ko mula sa labas ang ibinubugang init ng silid.  Naalala ko ang init ng oven ng Mulawin Hot Pandesal ‘pag binubuksan ng suki kong tindera sa Sta. Mesa. Pero hindi amoy pandesal ang ibinubugang init.  Naging malinaw na sa akin ang sinabi ng estudyante. 

Inulan ako ng pawis.  Nag-alangan.  Parang gusto kong umatras.  ‘Yung super typhoon kanina sa dibdib ko, eh nadagdagan ng magnitude 8 na lindol.  Dito ako nadestino nang mag-apply sa main campus sa Maynila.  Bagong graduate ako at nangangailangan ng faculty na magtuturo ng literature.  At dahil kailangan ko nang pakinabangan ang inaral ko, at may pangangailangan din na matustusan ang bisyo ng tiyan, kahit maliit lang ang per hour na rate ko, na ayon din sa academic head na nag-interview sa akin ay abnormal ang hindi ma-delay ang sahod,  tinanggap ko na.  Dahil wala naman na akong choice.  Pero nakalimutang banggitin sa akin ang tungkol sa rancho.

Lumabas ang prof sa R7.  Nagmamantika ang mukha.  Parang crinkles na binudburan ng asukal ang buhok dahil sa chalk.  Pero nakangiti pa rin ang labing natuyuan na ng laway.

Huminga ako nang malalim.  Kung may oras pa, magyo-yoga muna sana ako, pantanggal stress.  Gusto ko rin sanang tumawag ng saklolo para masagip sa sakuna ang dibdib ko.  Ngunit hindi na uubra, dahil wala na akong choice, bawal na umatras.   

Pumasok ako sa room.  Lalo kong nadama ang init at kaba.  Inilapag ko ang bag sa silya at pinulot ang tirang chalk na nasa mesa.  Tumalikod sa klase.  Masakit sa tenga ang pagkiskis ng chalk sa magaspang na blackboard.  Bago ko matapos isulat ang pangalan ko, naputol ang chalk.  Yumukod ako para pulutin ‘yon.  Saglit na napako ang tingin sa nakapintang pangalan sa likod ng silyang pinagpatungan ko ng bag.

Donated by Mayor Gabriel Sto Niňo

 Tumindig ako at itinuloy ang pagsusulat.  Tiniis ang sakit sa tenga ng pagkiskis sa blackboard ng tirang chalk na putol.

Multo

Parang atungal ng makina ng jeep na natuyuan ng gasolina na pilit pinagagana ang namamayani sa barong-barong nila Utoy. Umaangat ang ulo't katawan ng kanyang ina sa sunod-sunod na pag-ubo.

Kinikilabutan siya sa galaw ng mga anino na likha ng kandilang nagpapanatili sa maputlang liwanag sa paligid. Araw ng mga patay kaya lalo siyang natatakot.

Lumilikha ng ibat ibang anyo ang mga anino sa kanyang paningin. Parang may malilisik na mata at matutulis na kuko ang nakikita niya. Nakamasid siya sa paligid. Lumapit sa ina na nakaratay sa banig. Patuloy pa rin ang pag-atungal ng dibdib.

Naramdaman niya sa pisngi ang pagdikit ng magaspang na kamay. " 'wag.. ka.. matakot Toy.. magdasal.. ka lang" Lalong tumindi ang namamayaning tunog.

Biglang may tumalsik sa braso ni Utoy. Kulay pula. Pakiramdam niya, nilalamon na sila ng mga anino.

Isang malalim at mahabang paghabol sa hininga ang narinig niya. Ilang saglit pa, wala nang namamayaning atungal ng dibdib. Napalitan ng palahaw ng iyak.

Wala na nga ang mga anino. Subalit nananatili sa kanyang katawan ang anino ng kahirapan, ang multo ng karukhaan.

Selebrasyon

Malamig ang hanging dumadampi sa balat niya. Madalang ang taong naglalakad sa tinatahak niyang daan. Pasado alas nuwebe na. Nag-overtime na naman siya sa opisina.

Binilisan niya ang kanyang mga hakbang. Malamlam ang liwanag na nagmumula sa ilang street light. Tumatayo ang kanyang balahibo sa mga nakatirik na kandila sa bawat bahay sa kalyeng iyon. November 1 ngayon kaya hindi niya maiwasang matakot.

Isang hakbang na lang nasa tapat na ng gate nila si Shiela. Nagtaka siya. Nakabayad naman na sila sa Meralco pero bakit walang ilaw ang bahay. Binuksan niya ang gate. Bakit parang walang tao? Nasaan ang mommy at daddy niya? Mula sa bintana naaninaw niya ang aandap-andap na liwanag. Tumindi ang nararamdaman niyang kaba.

Kinuha niya ang susi ng pinto sa kanyang bag. Nanginginig ang kamay. Ilang ulit na sinubukang ipasok ang susi sa door knob habang palinga-linga sa paligid. Sa wakas nabuksan rin. Bahagyang umingit ang pinto. Mula sa kinatatayuan, natanaw niya ang kandilang nagbibigay ng bahagyang liwanag sa sala ng tahanan nila. Balot pa rin siya ng kaba at takot. Humakbang siya nang isa. Pakiramdam niya may mga matang nakatitig sa kanya mula sa dilim na hindi abot ng liwanag ng kandila.

Malamig ang hanging dumadampi sa balat niya mula sa likuran. Kinilabutan siya. May kung anong tumutulak sa kanya upang pumasok. Hahakbang sana siya paatras pero huli na ang lahat. Biglang nagliwanag. Tumambad sa paningin niya ang nakangiting mukha ng mga matang nakatitig sa kanya. Sabay-sabay na nagsalita nang may kagalakan. "Happy birthday Shiela!!" Naiyak siya sa takot at tuwa.

Ang Power ng Click

Log in

Click

1 notification

Click

You were tagged in Juan Simon Ibarra’s Photo

Click

Larawan ng computer na nakakadena

“no to cybercrime law!”

1, 450 comments

2, 098 likes

Click

2, 099 likes

1 notification

Click

Leo Basi commented on your photo

Click

Leo Basi: itigil ang paninikil sa kalayaan sa pagpapahayag!

Click

8 likes

1 notification

Click

Cris Pineda commented on your photo

Click

Cris Pineda: Tomo! J

1 message

Click

Marie Claire Damaso

Click

Marie Claire Damaso : “sir thanx po sa pag-accept!”

Reply

Click

Jose Gonzales Crisostomo: “walang anuman!”

Click

Your message has been sent

1 notification

Click

Juan Simon Ibarra commented on his photo you were tagged in

Click

Juan Simon Ibarra: mga tol ingat tayo sa pag-comment at pag-like baka makulong tayo sa cyberspace jail! Lolz!

Home

Click

What’s on your mind?

Click

Jose Gonzales Crisostomo: makapangyarihan ang salita, nakawawasak, nakalilikha, nakapagpapalaya.. pag-aralan pa ang batas!

Click

1 notification

Click

Ako si Elias commented on your status

Click

Ako si Elias: nice one sir! \m/

Like

Click

1 message

Click

Pedro Salvi

Click

Pedro Salvi: “sir, be careful with your words. As you said, power is productive and yet it is destructive. But keep in mind that power is always in the hand of dominant elite.. Tc!”

Reply

Click

Jose Gonzales Crisostomo: “salamat po sa pag-remind niyo sir! Pero nakita ko po kasi sa wall yung what’s on your mind, nagkataon po na yung pinost ko ang nasa isip ko that time.. saka linawin ko lang po, hindi po palaging nasa panig ng elite ang power. Kasi ang power ay umiiral sa social exchange at sa lahat ng entity ng tao. Pag ang api o maliit na uri ang nakakuha ng power dahil sa pagsikil sa kanya ng mga nasa poder ng power, delikado. Baka magrebolusyon… hahaha joke lang po sir! Ang seryoso naman natin masyado.. lol!

Click

1 notification

Click

Ako si Elias commented on your photo

Click

Ako si Elias: omg! Bat nawala lahat ng comment? Pati likes nag-zero.. wtf!

1 message

Click

Pedro Salvi

Click

Pedro Salvi: “ok whatever! I just warned you”

Home

Click

New Stories

Marie Claire Damaso: ang lalaking nakaw-tingin, pag lumapit sa akin,

                                        hindi na patatakasin.. hahaha Booom! :p

                                    3 likes

                                    2 minutes ago

Cris Pineda shared a link

                                 To my dear mother.. I miss you mama

                                 www.youtube.com/#hnhn%352000nndf/

                                 bohemian rhapsody 

                                 0 likes

                                 3 minutes ago

Juan Simon Ibarra: sa mga nag-comment at nag-like sa photo na nagpapakita ng pagtutol natin

         sa cybercrime law, mag-log out na kayo… hindi ko alam bat nabura lahat ng   

         comment at likes.. saka nagha-hang yung computer ko.. gtg!

         0 likes

         5 minutes ago

                                                

                                                  Loading ……………             

Home

Click

Loading….

Click

Click

Loading….

Click

Click

Click

Not responding….

Log out

Click

Not responding….

Close

Click

Not responding….

Cntrl, alt, delete

Block out

Blue screen

Power button

Tick

Power Shut down

A-Kinse

Dumukot siya sa kanang bulsa habang nakaupo. Nakapa ang lighter at bottle opener. Dumukot siya sa kaliwa. Bahagyang kumalansing. Sinalat ang nakapa. Dinakot. Inilabas. Bumungad ang bente pesos at tatlong baryang mamiso. Naalala  niya ang habilin na pasalubong ng anak. ‘Yung pink na tinapay sa bakery malapit sa palengke. Napangiti siya. Akinse ngayon, at siguradong makapagpapasalubong siya sa anak at makababayad na ng utang ang kanyang misis. Ibinalik niya sa kaliwang bulsa ang hawak na pera. Agad niyang nilagok ang isang baso ng tubig sa lamesa sa quarters ng mga empleyado. Tapos na ang break niya. Ilang oras na lang, makukuha na niya ang sahod sa opisina ng manager. Tumayo na siya at dumeretso sa dining area kung saan siya nakatoka para mag-serve sa mga customer.

Halatang ganado siyang magsilbi. May gilas ang kanyang mga galaw habang hawak ng isang kamay ang tray. May kasamang ngiti ang pagse-serve niya. Paroo’t  parito sa bar at dining area. Paspas magtrabaho sa dami ng mga order. Maya-maya pa’y sinipat niya ang main door. Madilim na sa labas. Tinanaw niya ang wall clock sa bar ng restaurant. Sakto, alas otso na. Tinapik niya sa balikat ang nakasalubong na kasamahan.

“Brad, out na ‘ko! ‘kaw na bahala sa pwesto ko. Wala na ‘kong pending na order.” Tumango ang kausap. Agad niyang tinahak ang daan patungo sa manager’s office.   

Kumatok siya sa nakabukas na pinto. Bumungad ang may katabaang lalaki na nakaharap sa computer.

“Sir magandang gabi po!”

Lumingon ang nakasalaming lalaki saka tumango. Tumuloy siya sa loob. Binuksan ng lalaki ang drawer sa ilalim ng computer. Kumuha ng isa sa mga nakasalansang sobre. Pumihit ito paharap sa kaniya habang nakaupo sa computer chair.

“Mr. Dela Cruz?” pagtitiyak sa kaniya ni Mr. Ling na namamahala sa restobar.

“Ako nga po sir.” Saka iniabot sa kaniya ang sobre. Nanibago siya. Parang medyo makapal ang sobre kumpara sa nakasanayan niya sa mga lumipas na akinse at katapusan. Pagtataka ang naramdaman niya.

Tumindig si Mr. Ling at tinapik siya sa balikat. “Isinama ko na dyan ang back pay mo.”

Nagulat siya. Bago pa man makaimik ay itinuloy ni Mr. Ling ang sasabihin.

“Pasensya ka na, kelangan ko magbawas ng tao. Nagkataong isa ka sa mga paso na ang kontrata…”

Hindi na niya marinig ang mga sumunod na salita ni Mr. Ling. Gumuhit sa kaniyang alaala ang naghihintay sa kaniyang pag-uwi na asawa’t anak. Makababayad na nga sila ng utang. Mauuwian na rin niya ng pink na tinapay ang anak. Napatungo siya. Hindi na nakaimik. Napatitig sa hawak na sobre. Ito na pala ang kaniyang huling akinse.

HASLER

Mataas ang talsik.  Naghiwa-hiwalay sa ere ang mga teks.  Umiikot paitaas ang bawat isa.  Sumunod ang mga matang nakaabang.  Nakabungisngis si Ebet.  Kunot-noo si Neneng.  Nakanganga si Inan.   Magkakasunod ang paglapag sa kalsada ng Kalinisan Street.  Nakamata ang magkakalaro sa mga teks.  Nakataob ang dalawang pamato samantalang si Superman ang tanging nakitang karakter.

Nagbunyi si Ebet  “hahahaha!  Sabi ko sen’yo eh, ako ang kakamig ng taya n’yo! Kelangan pa bang imemorays ‘yan?”

Kinuha niya ang tig-isang dangkal ng teks ng dalawang kalaro na nakalapag sa kalye.

“’Yoko na. Ubos na teks ko. Tsaka ang hasler mo, eh.”  sabi ni Inan.

“Wala!  Ang duga mo naman.  May daya pamato mo kaya laging tsumatsaya. Nakita ko nga, eh.  Tsaka ang epal-epal mong kalaro.  ‘Pag kami titira ginugulo mo kami. Ta’s ‘pag ikaw naman titira, pinapalitan mo pamato mo.  Ang epal mo talaga!” Reklamo ni Neneng na lalong nagpahaba sa nguso nito.

“Nakita mo?  Nakita mo?  Sa’n banda?  May ebidensya ka ba?”  pabulyaw na tugon ni Ebet habang nilalakihan ng mata ang kalaro.

“Walang daya yun ah!  Patas ako lumaban.  Tsaka pinagbigyan ko nga lang kayo, eh dapat kanina pa kayo said.  Diskarte lang ‘yan sa pagpitik ng daliri.  Palibhasa mga shushunga-shungang bata kayo eh”  Pangungutya niya habang hawak ang mga teks na nakadikit na sa dibdib dahil sa dami.  Dangkal-dangkal niya ang mga iyon.

“’Sensya na.  Olats kayo.  Hehe!  Sarap magbilang.  I…sa, da…la…wa, tat…lo, a…pat, li…ma, a…nim, pi…to, wa…lo, si…yam, sam… “ 

Naudlot ang pagbibilang.  May parang bumalya sa kanya.  Sumambulat ang dangkal-dangkal na teks.    Parang umulan ng confetti.  Kumalat sa kalye.  Pasunggab na pumulot ang dalawang kalaro.  Nagtakbuhan din papalapit ang iba pang mga bata sa paligid.  Hindi magkaintindihan sa pagpulot.

Tiningnan niya ang bumangga sa kanya.  Nakasuot ng pulang chaleko na may mukha ni Mayor.  Parang pamilyar sa kanya.  Bago tuluyang makalayo nilingon pa siya nito.  Nagtaka siya.  Bakit tumatakbo palayo ang tatay niya?  Karaniwang ang tatay niya ang nanghahabol ng mga kriminal sa kalye ng Kalinisan.

Isang kilalang boses ang sunod na narinig niya.  Humahangos habang nagmumura.

“’Tang ina ka Edilberto!  Hayup ka!  Hindi ka pa rin nagbabago!  Tatanggalan kita ng batuta, gago!”  Nanggagalaiting sigaw ng kanyang inang lakad-takbo.

Hindi niya alam ang mararamdaman.  Hahabulin ba ang ama?  O pipigilan ang ina?  Eh, paano na ang mga teks niya?  Ang pagbubunyi.ay naglaho.   

Binasag ni Neneng ang kanyang pagkalito.  Kinuha ang kamay niya. Nakangising may inilapag sa palad.

            “Oh ‘yan!  Kawawa ka naman, eh sayo na ‘tong pamato mo.  Hasler!”

Nabuking ang lihim.  Larawan ni Superman.  Kabilaan.

Walang likod ang pamato.

Ang Diary ng Modernong Call Boy

Nakakapagod ang araw na ‘to. Naka-100 na calls siguro ko. Dagdagan pa ng mga irrate na Kano, na feeling pag-aari ka nila, na tatanga-tanga dahil kailangan pang ituro sa kanila kung paano iplug-in ang photocopying machine. Samahan pa ng pressure sa team leader na panay remind na “come on guys! we got numbers to meet!” Ang saya di ba? Parang may humahabol sayo na hindi mo pwedeng iwanan. Kundi lang malaki ang salary di ko magtyatyaga eh. Buti na lang masarap kasama ang mga kateam ko. Nakakatuwang marinig ang mga istorya ng buhay nila.

May license nurse na naligaw dahil walang mapasukang ospital o nag-iipon para makapag-OJT. May nagtatrabaho para mabigyan ng magandang future ang anak. May dating English teacher pero may lapses sa grammar. May mga ulirang anak na pag pay day eh parang hangin na dumaan lang ang pera sa palad. May working student na parang elementary ang itsura. May mahilig magparty-party kahit puyat. May senior citizen na, pero hataw pa rin magcalls. Meron namang mukha lang talagang senior citizen. May mga matinee idol ang dating, bading pala. May nagpapautang sa nangangailangan na 20 percent ang tubo. May mahilig magtinda nang kung anu-anu (damit, sapatos, bag, bra, panty, lotion, make up, pabango, baked goods, chichiriya, lutong-ulam, e-load  and many more)  na minsan kala mo nasa Divisoria ka. At samu’t saring mukha na pag nagsama-sama hindi halatang lahat eh may dinadalang problema.

Ang office nagmimistulang pabrika ng mga edukadong tao na kung hindi ka sanay, dudugo ang ilong at tenga mo sa kaka-Ingles habang nakatutok sa computer at naka-headset na minsan bumubulong ng “Tang ina mo! Ang tanga tanga mo!” habang nakapindot ang daliri sa mute button. Minsan naman namanhid na lang ang tenga sa pangmamaliit at pag-aalburoto ng kausap na foreigner sa kabilang line, kaya idinadaan na lang sa pag-inat at paghikab. Malake naman ang compensation, may health benefits pa. Yun nga lang para kang bampira na sa pagkagat ng dilim nagsisimula ang araw. Ayos na rin, ang importante may trabaho, hindi tambay.

Yosi muna bago uwi. Pantanggal stress.

Minsan parang gusto ko na maghanap ng ibang work. Bihira kasi kami magkita ng wife ko. Pag-uwi ko susubo ng kaunting food bago siya pumasok sa bangko tapos tulog na. Hindi madaling gawing gabi ang umaga para makatulog ng mahimbing. Madalas tulog pero gising ang diwa. Kaya lutang pa din. Gigising ng hapon, kain ng lunch sa meryenda. Nuod ng t.v. tapos pipiliting makatulog ulit. Kailangan magpondo ng lakas. Gigising nang madilim na ang paligid kasabay ng pagdating ni misis. Maliligo. Mag-aayos. Akap at halik ng saglit, sabay alis. Sweet goodbye ang tanging iiwan. Buti understanding siya. Kaya lang lately pansin kong ang lamig ng pakikitungo niya. “Babawi ako sayo Hon!” madalas kong masabi.

Salamat at malapit lang sa office ang inuupahan namin. Tuwing uuwi ako, natutuwa ako makita itong bata sa tapat ng bahay namin na palaging nasa bubungan nila dahil sa pag-aalaga ng kalapati. Hindi basta kalapati kasi pinanglalaban daw yun sa karera.

Home sweet home! Teka, ba’t hindi naka-lock ang gate namin? Hindi rin nakalapat ang pinto? Naku! Hon!

Wala siya sa sala. Wala sa kusina. Wala sa kwarto. Wala sa banyo! Sabado ngayon, wala siyang pasok. At pag ganitong weekend naghahanda yun ng masarap na breakfast. Pero nasan siya? Makalabas nga uli. Baka may binili lang.

Teka ba’t umiiyak na yung batang nag-aalaga ng kalapati? Mausisa nga.

“Huuu!Huuu!Huuuu!! hindi na po kasi bumalik yung kalapati ko. Nadagit siguro. Huuuu!Huuuu!”

Patuloy sa pagnguyngoy ang batang tinanong ko. Hindi ko alam, pero bakit parang gusto ko na siyang sabayan sa pagnguyngoy. Naalala ko ang kwento ng Lolo ko. Ang kalapati daw, dapat alagaan nang mabuti para maging batser. Kung hindi, baka maghanap ng ibang amo…